คำตอบสรุป
ฉลากเครื่องสำอางที่ขายในประเทศไทยต้องมองเห็นและอ่านได้ชัดเจน ใช้ข้อความภาษาไทย และโดยหลักต้องมี 11 รายการ ได้แก่ ชื่อและชื่อการค้า ประเภทผลิตภัณฑ์ รายการส่วนผสม วิธีใช้ ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ปริมาณสุทธิ เลขครั้งที่ผลิต เดือนปีที่ผลิต วันหมดอายุเมื่อเข้าเงื่อนไข คำเตือนหรือข้อความคุ้มครองผู้บริโภคที่เกี่ยวข้อง และเลขที่ใบรับจดแจ้ง ก่อนสั่งพิมพ์ต้องตรวจให้ข้อมูลบน Artwork ตรงกับสูตร ใบรับจดแจ้ง และข้อกำหนดล่าสุดของสารแต่ละชนิด
ประเด็นสำคัญ
- อย่าอนุมัติ Artwork จากไฟล์ออกแบบเพียงอย่างเดียว ต้องเทียบกับสูตรจริงและใบรับจดแจ้ง
- ชื่อเครื่องสำอางและชื่อทางการค้าต้องเด่นกว่าข้อความอื่น ส่วนข้อความภาษาไทยต้องอ่านได้ชัดเจน
- รายการส่วนผสมใช้ชื่อ INCI และเรียงตามปริมาณ โดยมีกติกาเฉพาะสำหรับสารไม่เกิน 1% และสี
- วันหมดอายุไม่ได้บังคับเหมือนกันทุกสูตร แต่ต้องแสดงเมื่ออายุใช้น้อยกว่า 30 เดือนหรือเข้าเงื่อนไขเฉพาะ
- คำเตือนต้องตรวจจากสูตรและกฎหมายสารฉบับล่าสุด ไม่ควรใช้ข้อความจากแพ็กเกจรุ่นเก่าโดยอัตโนมัติ
- ทำ Regulatory Proof ก่อนพิมพ์ และ Press Proof ก่อนผลิตจำนวนมาก เพื่อลดความเสี่ยงงานพิมพ์ผิดทั้งล็อต
1. ฉลากเครื่องสำอางไม่ใช่แค่งานกราฟิก
สำหรับเจ้าของแบรนด์ ฉลากคือจุดที่ข้อมูลจากหลายฝ่ายมาบรรจบกัน ทั้งสูตร ฝ่ายกฎระเบียบ โรงงาน บรรจุภัณฑ์ การตลาด และผู้พิมพ์ ความผิดพลาดเพียงจุดเดียวอาจทำให้ต้องติดสติกเกอร์แก้ไข เลื่อนวันเปิดตัว หรือทิ้งบรรจุภัณฑ์ที่พิมพ์แล้ว จึงควรจัดการฉลากเป็นเอกสารควบคุม ไม่ใช่ไฟล์กราฟิกที่ส่งต่อกันทางแชตโดยไม่มีผู้อนุมัติ
ประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 กำหนดให้ฉลากสินค้าที่ขายในประเทศจัดหรือติดแสดงไว้ในที่เปิดเผย มองเห็นและอ่านได้ชัดเจนที่ผลิตภัณฑ์ ภาชนะบรรจุ หรือหีบห่อ ขอบเขตของฉลากยังครอบคลุมรูป ข้อความ เอกสาร และคู่มือที่ใช้ประกอบผลิตภัณฑ์ ดังนั้นคำที่อยู่บนกล่อง สติกเกอร์ ใบแทรก และส่วนอื่นของแพ็กเกจควรถูกตรวจในระบบเดียวกัน
- กำหนดเจ้าของไฟล์ Artwork และผู้มีอำนาจอนุมัติฉบับสุดท้าย
- ใช้เลขเวอร์ชัน วันที่ และสถานะ เช่น Draft, Regulatory Approved และ Print Approved
- ห้ามให้โรงพิมพ์แก้คำ เว้นวรรค หรือย่อข้อมูลโดยไม่ส่งกลับมาอนุมัติ
2. เช็กลิสต์ 11 รายการที่ฉลากควรมี
ข้อกำหนดหลักระบุข้อความ 11 รายการ การจัดวางอาจแตกต่างตามรูปทรงและพื้นที่ของแพ็กเกจ แต่ข้อมูลต้องครบตามกรณีของผลิตภัณฑ์ ก่อนส่งพิมพ์ควรทำ Label Content Master เป็นข้อความกลางที่ผ่านการอนุมัติ แล้วให้นักออกแบบนำไปจัดวางโดยไม่พิมพ์ซ้ำจากความจำ
รายการต่อไปนี้เป็นเช็กลิสต์สำหรับเครื่องสำอางที่ขายในประเทศไทยทั่วไป ผลิตภัณฑ์เฉพาะ เช่น สูตรที่มีสารซึ่งกำหนดคำเตือน ยาสีฟันฟลูออไรด์ สินค้าแบ่งบรรจุ ณ จุดบริการ หรือสินค้าส่งออก อาจมีข้อกำหนดเพิ่มเติมหรือแตกต่าง จึงต้องตรวจเป็นรายสูตรและรายตลาด
- ชื่อเครื่องสำอางและชื่อทางการค้า โดยต้องมีขนาดใหญ่กว่าข้อความอื่น
- ประเภทหรือชนิดของเครื่องสำอาง
- ชื่อสารทุกชนิดที่ใช้เป็นส่วนผสม
- วิธีใช้
- ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตสำหรับสินค้าผลิตในประเทศ หรือข้อมูลผู้นำเข้า ผู้ผลิต และประเทศที่ผลิตสำหรับสินค้านำเข้า
- ปริมาณสุทธิ
- เลขที่หรืออักษรแสดงครั้งที่ผลิต หรือ Batch/Lot
- เดือนปีที่ผลิต หรือปีเดือนที่ผลิต
- เดือนปีที่หมดอายุเมื่อผลิตภัณฑ์เข้าเงื่อนไข
- คำเตือนหรือข้อความเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคที่เกี่ยวข้อง ถ้ามี
- เลขที่ใบรับจดแจ้งตามรูปแบบที่กำหนด
3. วิธีตรวจรายการส่วนผสม INCI ให้ตรงสูตร
รายการส่วนผสมเป็นจุดที่ผิดพลาดได้ง่าย เพราะชื่อการค้าวัตถุดิบหนึ่งชื่ออาจประกอบด้วยสารหลายชนิด ฉลากต้องแสดงชื่อสารตามระบบที่กำหนด ไม่ใช่คัดชื่อผลิตภัณฑ์จากใบเสนอราคาวัตถุดิบโดยตรง แนวทางของ อย. อธิบายให้ใช้ชื่อ INCI และให้สีแสดงด้วย CI Number หรือชื่อสีเมื่อไม่มี CI Number
หลักทั่วไปคือเรียงสารที่มีความเข้มข้นมากกว่า 1% จากมากไปน้อย จากนั้นจึงตามด้วยสารที่มีความเข้มข้นไม่เกิน 1% และสี ซึ่งไม่จำเป็นต้องเรียงตามปริมาณ ภาพรวมนี้ต้องมาจากสูตรต้นฉบับที่อนุมัติแล้ว หากเปลี่ยนผู้ขายวัตถุดิบหรือปรับเบลนด์ ต้องตรวจว่ารายการส่วนประกอบย่อยและลำดับ INCI เปลี่ยนหรือไม่ก่อนใช้ Artwork เดิม
- ขอ Full Ingredient Composition หรือเอกสารที่เพียงพอจากฝ่ายสูตรและผู้ขายวัตถุดิบ
- เทียบ INCI บนฉลากกับ Approved Formula ทีละรายการ
- ตรวจการสะกด เครื่องหมายวงเล็บ และ CI Number โดยไม่พึ่ง Auto-correct
- หากใช้สารในรูปอนุภาคนาโน ให้ตรวจข้อกำหนดการระบุ “(nano)” ต่อท้ายชื่อสารและเอกสารสนับสนุน
4. วันผลิต วันหมดอายุ Lot และเลขจดแจ้งต้องวางแผนตั้งแต่แบบไดคัต
ประกาศกำหนดให้แสดงเลขครั้งที่ผลิตและเดือนปีที่ผลิต ส่วนวันหมดอายุต้องแสดงเมื่อเครื่องสำอางมีอายุการใช้น้อยกว่า 30 เดือน หรือเป็นผลิตภัณฑ์ที่อยู่ในบัญชีเฉพาะตามประกาศ ตัวอย่างที่คำชี้แจงระบุคือเครื่องสำอางที่มี Hydrogen peroxide และเครื่องสำอางป้องกันแสงแดดที่มี Avobenzone แม้ผลิตภัณฑ์ที่มีอายุมากกว่า 30 เดือนจะไม่ถูกกำหนดให้แสดงวันหมดอายุในกรณีทั่วไป แต่ผู้รับผิดชอบควรตรวจข้อกำหนดล่าสุดและข้อมูลเสถียรภาพของสูตรก่อนตัดสินใจ
ข้อมูล Lot วันผลิต และวันหมดอายุมักไม่ได้พิมพ์พร้อม Artwork แต่ยิงด้วย Inkjet, Laser หรือ Thermal Transfer ในสายการบรรจุ หากไม่เผื่อช่องว่าง พื้นผิว หรือความคมชัดไว้ตั้งแต่ต้น รหัสอาจอ่านยาก หลุดลอก หรือถูกซ่อนใต้รอยพับ ควรทำ Print Area Drawing ที่ระบุตำแหน่งจริงและทดลองพิมพ์กับวัสดุบรรจุภัณฑ์ก่อนผลิตจำนวนมาก
- กำหนดตำแหน่ง Lot/MFG/EXP บน Primary Pack และกล่องให้สอดคล้องกัน
- ระบุรูปแบบวันที่ให้ไม่กำกวม และมีข้อความภาษาไทยกำกับเมื่อจำเป็น
- แสดงเลขที่ใบรับจดแจ้งให้ตรงกับผลิตภัณฑ์และเวอร์ชันสูตรที่จะผลิต
- ตรวจความทนต่อการถู ความชื้น น้ำมัน และการขนส่งของหมึกหรือรหัสที่พิมพ์เพิ่ม
5. คำเตือนและคำกล่าวอ้างต้องตรวจจากสูตร ไม่ใช่จากเทมเพลต
คำเตือนบางข้อความเกิดจากชนิดผลิตภัณฑ์หรือสารที่ใช้ และฐานกฎหมายมีการปรับปรุงเป็นระยะ หน้า รวมกฎหมายของกองควบคุมเครื่องสำอางแสดงประกาศคำเตือนหลายหมวดและฉบับแก้ไขต่อเนื่องถึง พ.ศ. 2568 การนำคำเตือนจากสินค้ารุ่นก่อนหรือจากคู่แข่งมาใช้จึงไม่เพียงพอ ต้องตรวจชื่อสาร ความเข้มข้น บริเวณใช้ กลุ่มผู้ใช้ และเงื่อนไขของฉบับที่มีผลบังคับจริง
ข้อความบนฉลาก รูปภาพ และชื่อรุ่นต้องไม่เป็นเท็จ หลอกลวง ทำให้เข้าใจผิด หรือทำให้ผู้บริโภคเชื่อว่ามีสารหรือคุณประโยชน์ที่สูตรไม่สามารถรองรับได้ จุดขายเชิงการตลาดจึงควรผ่านการทบทวนร่วมกันระหว่างฝ่ายผลิตภัณฑ์ กฎระเบียบ และการตลาด โดยแยกให้ชัดว่าอะไรคือข้อมูลบังคับ อะไรคือคำแนะนำใช้ และอะไรคือคำกล่าวอ้างที่ต้องมีหลักฐาน
- ทำ Claim Matrix เชื่อมข้อความกับสูตร หลักฐาน และตำแหน่งที่ใช้สื่อสาร
- ตรวจคำเตือนจากประกาศล่าสุดของสารที่มีเงื่อนไข สารกันเสีย และสารป้องกันแสงแดด
- หลีกเลี่ยงภาษาที่สื่อถึงการรักษาโรคหรือการรับรองโดยหน่วยงาน หากไม่มีฐานกฎหมายรองรับ
- ตรวจทั้งด้านหน้า ด้านหลัง ฝากล่อง สติกเกอร์ซีล ใบแทรก และ QR landing page ที่เป็นส่วนหนึ่งของการสื่อสาร
6. กรณีฉลากเล็กกว่า 20 ตารางเซนติเมตร
สำหรับภาชนะที่มีพื้นที่แสดงฉลากน้อยกว่า 20 ตารางเซนติเมตร ประกาศอนุญาตให้แสดงข้อมูลขั้นต่ำบนภาชนะ ได้แก่ ชื่อเครื่องสำอางและชื่อทางการค้า เลขครั้งที่ผลิต เดือนปีที่ผลิต วันหมดอายุเมื่อเข้าเงื่อนไข และเลขที่ใบรับจดแจ้ง ส่วนข้อมูลอื่นให้แสดงไว้ในใบแทรก เอกสาร หรือคู่มือที่ใช้ประกอบผลิตภัณฑ์
อย่างไรก็ตาม คำว่าแพ็กเกจเล็กไม่ควรถูกใช้เป็นเหตุผลในการย่อฟอนต์จนอ่านไม่ได้ หรือย้ายข้อมูลไปออนไลน์ทั้งหมดโดยไม่มีการประเมินข้อกำหนดจริง นักออกแบบควรวัดพื้นที่แสดงฉลากจากแบบบรรจุภัณฑ์ที่ผลิตได้จริง และทดลองอ่านต้นแบบในขนาด 100% ก่อนอนุมัติ
- พิมพ์ Mockup ขนาดจริง ไม่ตรวจเฉพาะไฟล์ที่ซูมบนหน้าจอ
- ทดสอบการอ่านในแสงปกติและบนพื้นผิวโค้งหรือวัสดุสะท้อนแสง
- ออกแบบใบแทรกหรือกล่องให้เดินทางไปกับสินค้าและเชื่อมกับ SKU ถูกต้อง
- อย่าใช้ QR Code เป็นทางแทนข้อมูลบังคับโดยอัตโนมัติ
7. Workflow อนุมัติฉลากก่อนสั่งพิมพ์จริง
กระบวนการที่ปลอดภัยควรมีอย่างน้อยสามด่าน ด่านแรกคือ Content Approval ตรวจข้อความกับ Product Brief สูตร และใบรับจดแจ้ง ด่านที่สองคือ Regulatory Artwork Approval ตรวจความครบถ้วน ลำดับส่วนผสม คำเตือน และการอ่าน ด่านที่สามคือ Print Approval ตรวจสี วัสดุ ขนาด ตำแหน่งรหัส บาร์โค้ด การเคลือบ และงานหลังพิมพ์จาก Proof หรือ Sample จริง
ก่อนปล่อยคำสั่งซื้อจำนวนมาก ให้สร้าง Artwork Release Pack ซึ่งรวม PDF ฉบับล็อก แบบไดคัต รหัสสี รายละเอียดวัสดุ ตัวอย่างตำแหน่ง Lot/MFG/EXP รายชื่อผู้อนุมัติ และเงื่อนไขห้ามแก้ไฟล์ หากสูตร ชื่อสินค้า ผู้จดแจ้ง ผู้ผลิต หรือข้อความสำคัญเปลี่ยน ต้องเข้าสู่ Change Control และประเมินผลต่อใบรับจดแจ้ง ฉลาก สต็อกเก่า และแผนเปิดตัวทุกครั้ง
- สูตรที่อนุมัติ ตรงกับสูตรผลิตจริงและรายการ INCI
- ชื่อ ประเภท วิธีใช้ ผู้ผลิต ปริมาณ และเลขจดแจ้งตรงทุกเอกสาร
- คำเตือนและวันหมดอายุตรงกับเงื่อนไขของสูตรและประกาศล่าสุด
- ข้อความภาษาไทยชัดเจน สีตัวอักษรตัดกับพื้น และไม่มีข้อมูลอยู่ในรอยพับหรือพื้นที่ตัดตก
- ไฟล์ Print-ready มีเลขเวอร์ชัน ล็อกฟอนต์ และผ่านการตรวจ Preflight
- มี Golden Sample หรือ Press Proof ที่ทุกฝ่ายยืนยันก่อนผลิตเต็มล็อต
คำถามที่พบบ่อย
01ฉลากเครื่องสำอางต้องเป็นภาษาไทยทั้งหมดหรือไม่?+
ฉลากของเครื่องสำอางที่ขายในประเทศต้องมีข้อความภาษาไทยและอ่านได้ชัดเจน สามารถมีภาษาต่างประเทศเพิ่มเติมได้ ส่วนชื่อส่วนผสมอาจแสดงตามรูปแบบที่ประกาศและคำชี้แจงกำหนด เช่น ชื่อ INCI ภาษาอังกฤษ
02เครื่องสำอางทุกชนิดต้องแสดงวันหมดอายุหรือไม่?+
ไม่เหมือนกันทุกผลิตภัณฑ์ โดยหลักต้องแสดงเมื่ออายุการใช้น้อยกว่า 30 เดือน หรือเป็นเครื่องสำอางที่อยู่ในบัญชีหรือเงื่อนไขเฉพาะ ผู้รับผิดชอบควรตรวจสูตร ข้อมูลเสถียรภาพ และประกาศล่าสุดก่อนอนุมัติฉลาก
03บรรจุภัณฑ์เล็กมาก สามารถใส่ข้อมูลทั้งหมดใน QR Code ได้หรือไม่?+
ไม่ควรถือว่า QR Code แทนข้อมูลบังคับได้โดยอัตโนมัติ กรณีพื้นที่ฉลากน้อยกว่า 20 ตารางเซนติเมตรมีรายการขั้นต่ำที่ยังต้องแสดงบนผลิตภัณฑ์ และข้อมูลอื่นต้องอยู่ในใบแทรก เอกสาร หรือคู่มือที่ใช้ประกอบตามเงื่อนไขของประกาศ
04ควรพิมพ์ฉลากก่อนหรือหลังได้เลขจดแจ้ง?+
ควรรอให้ข้อมูลผลิตภัณฑ์และเลขที่ใบรับจดแจ้งได้รับการยืนยันก่อนปล่อยพิมพ์จำนวนมาก หากต้องทำ Mockup ควรระบุชัดว่าเป็นต้นแบบและไม่ใช้จำหน่าย เพื่อลดความเสี่ยงเลข ชื่อ หรือรายละเอียดไม่ตรงกับข้อมูลที่อนุมัติ
05โรงงานตรวจฉลากแทนเจ้าของแบรนด์ได้ทั้งหมดหรือไม่?+
โรงงานและผู้เชี่ยวชาญสามารถช่วยตรวจสูตร ข้อมูลบังคับ และความพร้อมผลิตได้ แต่เจ้าของแบรนด์ควรกำหนดความรับผิดชอบและผู้อนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษร เพราะข้อความ ชื่อสินค้า ภาพ และคำกล่าวอ้างจากฝ่ายการตลาดอาจถูกเพิ่มหลังการตรวจด้านการผลิต
แหล่งข้อมูลทางการ
ตรวจสอบข้อมูลจากแหล่งทางการล่าสุดเมื่อ 31 กรกฎาคม 2569 กฎและแนวทางอาจมีการปรับปรุง จึงควรตรวจฉบับที่มีผลใช้ก่อนดำเนินการจริง
- อย. — ประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562แหล่งหลักสำหรับข้อความ 11 รายการ ภาษา พื้นที่ฉลากขนาดเล็ก และหลักห้ามทำให้เข้าใจผิด
- อย. — คำชี้แจงประกาศเกี่ยวกับฉลากของเครื่องสำอางอธิบาย INCI การเรียงส่วนผสม วันหมดอายุ เลขจดแจ้ง สาร nano และกรณีพื้นที่ต่ำกว่า 20 ตารางเซนติเมตร
- กองควบคุมเครื่องสำอาง อย. — ฐานกฎหมายและประกาศคำเตือนฉบับปัจจุบันใช้ตรวจฉบับแก้ไข รายการสาร เงื่อนไขใช้ และคำเตือนเฉพาะก่อนอนุมัติ Artwork
- ASEAN Cosmetic Documents — ASEAN Cosmetic Labeling Requirementsกรอบอ้างอิงระดับอาเซียนสำหรับข้อมูลฉลาก ความชัดเจน ภาษา และชื่อส่วนผสม
